Sürdürülebilirlik Rehberi · 24 Eylül 2026

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği yürürlükte: Şirketler için ne değişiyor?

24 Eylül 2026’da yürürlüğe giren Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, bir ekonomik faaliyetin hangi koşullarda çevresel açıdan sürdürülebilir sayılacağını belirleyen çerçeveyi kurdu. Peki şirketlerin bugünden itibaren rapor verme zorunluluğu var mı? Kısa cevap: Reel sektör için bu yönetmelikte raporlama gönüllü; belirli finansal kuruluşlar için zorunlu raporlama 1 Ocak 2029 itibarıyla başlayacak. Ancak finans kuruluşları, ilgili şirketlerden taksonomi verisi talep edebilecek.

Sürdürülebilirlik alanında “yeşil” sözcüğünü kullanmak kolay, bunun neye dayandığını göstermek ise daha zor. 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği tam da bu noktada ortak bir değerlendirme zemini oluşturuyor. Amaç; sürdürülebilir yatırımlara finansman akışını teşvik etmek ve yeşile boyama olarak bilinen yanıltıcı çevresel iddiaları önlemek.

Yeşil taksonomi nedir?

Yeşil taksonomi, ekonomik faaliyetleri çevresel hedeflere ve teknik kriterlere göre sınıflandıran bir sistemdir. Bir şirketin adının, ürün etiketinin veya pazarlama dilinin “yeşil” olması tek başına yeterli değildir. Değerlendirme, hangi ekonomik faaliyetin yürütüldüğüne ve o faaliyetin belirlenmiş koşulları karşılayıp karşılamadığına bakar.

Burada iki kavramı ayırmak gerekir:

Bu ayrım, şirketlerin “Sürdürülebilir ürün satın alıyoruz, öyleyse taksonomiye uyumluyuz” gibi hızlı sonuçlara varmaması açısından önemlidir. Taksonomi değerlendirmesi, tek bir satın alma kaleminden ziyade ilgili ekonomik faaliyetin kriterlerine dayanır.

Yönetmeliğin altı çevresel hedefi neler?

Yönetmelik şu altı hedefi sayıyor:

1. Sera gazı emisyonlarının azaltımı.
2. İklim değişikliğine uyum.
3. Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması.
4. Döngüsel ekonomiye geçiş.
5. Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü.
6. Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu.

Bir faaliyetin taksonomiye uyumlu kabul edilebilmesi için üç şart birlikte aranıyor: Bu hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlamak, diğer hedeflerden hiçbirine önemli zarar vermemek ve asgari sosyal koruma önlemlerine uymak. Ayrıca ilgili faaliyet için yayımlanan teknik tarama kriterlerinin karşılanması gerekiyor. Yönetmelik, katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim faaliyetlerinin bu kriterler doğrultusunda çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyeceğini de belirtiyor.

Teknik tarama kriterleri İklim Değişikliği Başkanlığının sitesinde yayımlanacak. Kriterler güncellendiğinde yeni metinlerin en geç 15 Aralık’ta duyurulması ve takip eden yılda uygulanması öngörülüyor. Bu nedenle değerlendirme yapılırken yalnızca faaliyet listesine değil, o tarihte geçerli teknik kriterlere de bakılmalı.

Şirketlerin yeni raporlama yükümlülükleri neler?

Yönetmeliğin en kritik noktası, reel sektör ile finans sektörü için farklı kurallar getirmesi.

Dolayısıyla “24 Eylül 2026’dan itibaren bütün şirketler zorunlu yeşil taksonomi raporu verecek” ifadesi doğru değil. Diğer yandan gönüllü olmak, bu konunun reel sektör için önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle yeşil finansman arayan işletmeler, bankaların ve diğer finans kuruluşlarının veri talepleriyle karşılaşabilir. Bu, yönetmeliğin finansal kuruluşlara tanıdığı talep yetkisinin pratik bir sonucudur; her kredi başvurusunda otomatik olarak rapor isteneceği anlamına gelmez.

Raporda hangi bilgiler öne çıkıyor?

Yönetmelik, taksonomiye uygun veya uyumlu ürün ve hizmetlerden kaynaklanan hasılat, yatırım harcaması ve işletme gideri oranlarını anahtar performans göstergeleri arasında sayıyor. Raporlamada teknik tarama kriterleri esas alınıyor. Raporlar, raporlamanın yapıldığı tarihten önceki mali dönemi kapsıyor ve ilgili mali tablo döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yükleniyor. Özel hesap dönemi kullanan işletmeler için kendi hesap dönemi esas alınıyor.

Yönetmelikte ayrıca gönüllü raporlama yapan şirketler için %10’luk, gösterge bazında bir rapora dahil etmeme imkânı bulunuyor: Ek-1 kapsamındaki faaliyetlere ilişkin hasılatın, yatırım harcamasının veya işletme giderinin ilgili toplam içindeki payı ayrı ayrı %10’un altında kalıyorsa, şirket o faaliyetin ilgili göstergesini rapora dahil etmeyebilir. Bu hüküm, “cirosu küçük şirketler tamamen kapsam dışıdır” şeklinde okunmamalı.

Raporların doğrulanmasına ve taksonomi geçiş planına ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar ise İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenecek. Yönetmelik, raporlamaya ilişkin gerekli bildirim, bilgi ve belgeleri sunmayan raporlama yapanlar için İklim Kanunu hükümleri uyarınca idari yaptırıma atıf yapıyor. Gönüllü raporlamanın varlığı, her reel sektör şirketine bugün için otomatik bir ceza yükümlülüğü getirildiği anlamına gelmiyor.

Bu düzenleme satın alma ve tedarik zincirini nasıl etkileyebilir?

Yeşil taksonomi öncelikle ekonomik faaliyetin sınıflandırılması ve bu faaliyetle ilişkili finansal göstergelerin raporlanması ile ilgilidir. Dolayısıyla geri dönüştürülmüş kâğıt veya düşük etkili bir ofis ürünü satın almak, şirketin faaliyetini kendiliğinden “taksonomiye uyumlu” yapmaz.

Bununla birlikte satın alma verilerinin düzenli tutulması daha değerli hâle gelebilir. Bir şirket hangi ürünleri, hangi miktarda, hangi tedarikçiden aldığını ve ürünlerin çevresel iddialarının hangi belgelere dayandığını biliyorsa sürdürülebilirlik çalışmalarında daha sağlam bir veri tabanına sahip olur. Ürün bazlı çevresel veriler, uygun yöntem ve kapsamla değerlendirildiğinde, satın alınan mal ve hizmetlere ilişkin dolaylı emisyonların incelenmesine de yardımcı olabilir. Bu kayıtlar tek başına resmî taksonomi raporu veya taksonomiye uyum kanıtı değildir; ilgili faaliyet ve teknik kriterlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Şirketler bugün hangi üç adımla başlayabilir?

1. Faaliyetlerinizi eşleştirin. İş alanlarınızın Ek-1’deki ekonomik faaliyetlerden hangileriyle ilişkili olduğunu belirleyin. Kapsamda olmayı uyum sağlamakla karıştırmayın.

2. Veriyi ve kanıtı bir araya getirin. İlgili faaliyetlerin hasılatını, yatırım harcamalarını ve işletme giderlerini ayrıştırın. Çevresel performans ve sosyal koruma koşullarına ilişkin belgelerinizi güncel tutun. Satın almada ürün adı, miktar, tedarikçi, belge ve varsa çevresel etki verilerini standart biçimde kaydedin.

3. Güncel kriterleri ve finans kuruluşunuzun taleplerini izleyin. Başkanlığın yayımlayacağı teknik kriterlere, raporlama şablonlarına ve doğrulama kurallarına bakın. Yeşil finansman görüşmelerinde bankanızın hangi faaliyet ve dönem için hangi veriyi istediğini netleştirin.

Sık sorulan sorular

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

Yönetmelik, 24 Eylül 2026’da, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.

Her şirket 2026’da taksonomi raporu hazırlamak zorunda mı?

Hayır. Bu yönetmeliğe göre Ek-1’deki faaliyetleri yürüten reel sektör şirketleri gönüllü raporlama yapabilir. Belirli finansal kuruluşlar için zorunlu raporlamada 1 Ocak 2029’a kadar geçiş süresi var. Şirketin başka bir mevzuattan doğan sürdürülebilirlik raporlama yükümlülüğü varsa o ayrıca değerlendirilmelidir.

Taksonomiye uygun ve taksonomiye uyumlu aynı şey mi?

Hayır. Uygun faaliyet, Ek-1’de sayılan faaliyettir. Uyumlu faaliyet ise kapsamda olmanın yanında çevresel katkı, önemli zarar vermeme, asgari sosyal koruma ve ilgili teknik kriter koşullarını karşılar.

Sürdürülebilir ofis ürünleri almak taksonomi uyumu sağlar mı?

Tek başına sağlamaz. Daha bilinçli tedarik ve belgeli ürün verisi sürdürülebilirlik çalışmalarına katkı sunabilir; resmî taksonomi uyumu ise ilgili ekonomik faaliyetin yönetmelikteki koşullarla değerlendirilmesini gerektirir.

Kaynak: Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete. Ek-1 kapsamı ve teknik kriterler için İklim Değişikliği Başkanlığı duyuruları izlenmelidir. Bu yazı, yayımlandığı tarihteki yönetmeliği özetler; şirket özelindeki sınıflandırma ve yükümlülükler ilgili faaliyet ve güncel uygulama kuralları üzerinden değerlendirilir.